Voedselverspilling is niet alleen zonde van goed eten, maar ook van alle grondstoffen, energie en werk. Volgens Jip Jordaan van Stichting Samen Tegen Voedselverspilling ligt juist in de bakkerij- en zoetwarensector een kans om het verschil te maken. Door te meten, slimmer te produceren en consumenten bewust te maken, kunnen we samen enorme winst boeken. Zowel voor het klimaat als voor het eigen bedrijf.
Voedselverspilling is een hardnekkig probleem, benadrukt Jip Jordaan van Samen Tegen Voedselverspilling. “Wereldwijd gaat eenderde van al het voedsel verloren. Dat heeft enorme impact op het klimaat.” Brood is in Nederland het meest verspilde product, vertelt ze. “Jarenlang ging in de retail ongeveer 8% van het brood retour. Door gerichte maatregelen daalde het percentage naar iets minder dan 6%. Dat is al veel winst.”
Inzet loont: 50% minder in 2030 ís haalbaar
De resultaten laten zien dat inzet werkt, zegt Jip. “Voedselverspilling verminderen staat wereldwijd in de top-3 van oplossingen om de klimaatimpact te verkleinen. Het is een concreet en haalbaar punt waarop we samen echt verschil kunnen maken.” De cijfers onderstrepen dat belang. “Als we geen voedsel verspillen, besparen we wereldwijd per jaar 1,4 miljard hectare land, 250 kubieke kilometer water en 2,5 miljard ton voedsel.” Het doel van Samen Tegen Voedselverspilling is duidelijk. “In 2030 willen we de voedselverspilling met 50 procent verminderen ten opzichte van 2015.”
Minder verspilling begint bij inzicht
Volgens Jip begint het verminderen van verspilling met inzicht. “Bedrijven zeggen geregeld dat ze niet verspillen. Dan zeggen wij: laat het eens zien en ga meten. En vaak blijkt er dan tóch sprake van verspilling. Als je eenmaal inzicht hebt, kun je verder kijken. Daarbij nemen we vaak de Ladder van Moerman als uitgangspunt: hoe kun je hierop een tree hoger komen?”
Technologie helpt: minder verspilling door inzet AI
Jip noemt inspirerende voorbeelden uit de bakkerijsector. “Bolletje heeft de hulp ingeschakeld van QING. Samen hebben ze het proces geautomatiseerd. Er staan nu minder mensen aan de lijn, die in plaats daarvan het proces begeleiden. Door AI in te zetten, is er bovendien minder verspilling.” Ook Royal Kaak zet goede stappen. “Dit bedrijf neemt bij het bouwen en optimaliseren van productielijnen naast water- en energiereductie ook verspilling mee. Zo wordt voedselverspilling al bij de bron aangepakt.”
Consumentenactivatie: maak het gemakkelijk
Consumentenactivatie is minstens zo belangrijk, benadrukt ze. “Hoe maak je het voor mensen zo gemakkelijk mogelijk om zo min mogelijk te verspillen? Denk aan praktische tips, zoals: een hoekje in de koelkast voor producten die snel op moeten.” Ook kleinere verpakkingen en duidelijke informatie over houdbaarheid helpen daarbij.
Om de kennis van het publiek te testen, houdt Jip een korte houdbaarheidsquiz. Want onderzoek toont aan dat nog steeds heel veel mensen het verschil tussen TGT en THT niet weten. “Mag je een rauwe kipfilet nog eten na de finale datum?”, vraagt ze. Vrijwel alle aanwezigen steken hun hand op – terecht, want dat mag inderdaad niet. Plantaardige melkdranken blijven daarentegen vaak ook ná de aangegeven datum nog gewoon goed. En hoe zit het met een Italiaanse groentemix? Daar gaat een aantal de fout in. “Deze groentes zijn voorgesneden en kun je beter niet meer eten na de houdbaarheidsdatum”, legt Jip het verschil tussen TGT en THT nog eens uit.
Kleine stappen, groots effect
Volgens de projectleider zijn samenwerking en innovatie dé sleutel tot verandering. “We moeten blijven meten, leren en verbeteren. Alleen dan dringen verspilling écht terug en bewegen we stap voor stap richting een circulaire voedselketen.”
Ze besluit haar presentatie met een duidelijk advies. “Kijk kritisch naar je proces. Soms is er een eenvoudige oplossing. Glipt er ergens iets van de band? Misschien kun je er dan een latje voor plaatsen. Door met een frisse blik te kijken, zie je nieuwe dingen. Iedereen kan direct impact maken en een positieve bijdrage leveren.”
Tekst: Wendy Noordzij | Foto’s: Clara Bloemhof