Hoeveel invloed heeft het eten van volkorenbrood en de mentale gezondheid van jongeren? Het nieuwe onderzoeksproject Food4Mood zoekt het uit. Keep Food Simple is actieve partner bij dit onderzoek van WUR en VU naar het effect van vezelrijke voeding op onze hersenen.
Het project Food4Mood is in juni officieel van start gegaan. Dit driejarige onderzoek richt zich op de relatie tussen voeding en de mentale gezondheid van jongeren. Mede-initiatiefnemer is Keep Food Simple, kennispartner van Bakery Sweets Center. Het project onderzoekt hoe een duurzaam, plantaardig en vezelrijk dieet het mentale welzijn beïnvloedt. Daarbij staat de rol van de hersen-darm-as centraal. Ook kijken de onderzoekers naar het effect van extra functionele vezelrijke ingrediënten.
Stress door voeding?
De aanleiding is zorgelijk, zegt Flip van Straaten, oud-directeur van Meneba en Nederlands Bakkerij Centrum, namens Keep Food Simple. “De afgelopen jaren nemen mentale problemen bij jongeren sterk toe, vooral tussen de 18 en 25 jaar. Het gaat om stress, psychische klachten en gevoelens van ontevredenheid over zichzelf. Ongeveer vijftig procent van de jongeren ervaart dit in meer of mindere mate. Een deel lijkt samen te hangen met het gebruik van sociale media, maar er zijn ook aanwijzingen dat er een link bestaat met voeding.”
Voeding is meer dan brandstof
In het verleden werd voeding gezien als brandstof om te groeien en om energie te leveren. Maar voeding is veel meer dan dat, weet Van Straaten. “Hiermee voed je ook de bacteriën in je lichaam. Deze bacteriën leven in je darmen en eten vezels en floreren daarop. Ze produceren vervolgens stofjes die zorgen voor een goede energiebalans, voorkomen bepaalde vormen van kanker, ondersteunen je immuunsysteem, maar dragen ook bij aan je mentale welzijn. Onder andere door de aanmaak van hormonen.”
Als je te weinig vezelrijke voeding eet, kan dat leiden tot mentale problemen. “In de afgelopen tien jaar is steeds duidelijker geworden hoe groot de invloed van darmbacteriën en voeding is.”
“Als je te weinig vezelrijke voeding eet, kan dat leiden tot mentale problemen”
— Flip van Straaten
Meer inzicht
Om meer inzicht te krijgen, is het project Food4Mood opgezet. Wageningen University & Research voert dit uit met het team van Nicole de Wit van de afdeling Biobased Research. De Vrije Universiteit is eveneens betrokken: de afdeling Microbiologie onder leiding van hoogleraar Remco Kort richt zich op de rol van micro-organismen. Van Straaten is vanuit Keep Food Simple betrokken. “Het doel van onze stichting is om producten zo min mogelijk te bewerken, verspilling te voorkomen en te laten zien dat weinig bewerkte voeding vaak ook vezelrijk is en goed voor de gezondheid”, legt hij uit.
Keep Food Simple is zowel mede-initiatiefnemer als penvoerder van het project en betrokken bij de communicatie. “We hebben al een Instagram-account gericht op jongeren: Vezelweetjes. Verder staat er een vezelgids op de website en werken samen met partners zoals het MDL Fonds”, aldus Van Straaten.
Voorbereiding en uitvoering
Het onderzoek start met een uitgebreid literatuuronderzoek. “Hierbij willen we erachter komen wat er allemaal al bekend is over vezelrijke voeding en mentaal welzijn”, legt Van Straaten uit. “Er is veel gepubliceerd over specifieke vezels, maar veel minder over het effect van vezelrijke voeding als geheel.”
In deze fase worden ook deelnemers geselecteerd voor het ‘citizen science-onderzoek’. “Aan het onderzoek doen 180 jongeren mee tussen de 18 en 25 jaar. Zij krijgen vezelrijke of vezelarme voeding. Ook worden er speciale vezelproducten getest die bedrijven aanleveren. Het onderzoek bestaat uit zes takken: vezelarm, vezelrijk en vier varianten met speciale vezelproducten.”
De deelnemende jongeren krijgen achtereenvolgens normale voeding, vezelrijke voeding en vezelrijke voeding met extra vezels. “Uiteraard zijn er controlegroepen met placebo’s. Tijdens deze interventie meten we allerlei waarden: type ontlasting, bloedwaarden, immuunwaarden en gevalideerde vragenlijsten over mentaal welzijn.” Bij het meten van deze waarden wordt ook gebruik gemaakt van nieuwe technieken, zoals bacterieanalyse via een zogenoemd ‘poepuitstrijkje’.
Uitkomsten delen en besef vergroten
Tot slot worden de uitkomsten verwerkt en gedeeld. Van Straaten licht toe: “We willen de bevolking bij het project betrekken en jongeren bewust maken van het effect van voeding op hun mentale welzijn. Als mensen dat beseffen, kiezen ze sneller voor minder geraffineerde voeding en meer vezelrijk voedsel.”
De onderzoekers willen hiermee bijdragen aan een gezondere samenleving. “Vezelrijke voeding moet niet worden gezien als een apart ingrediënt, maar als onderdeel van een totaal voedingspatroon. Ons doel is mensen te helpen een gezonde levensstijl te ontwikkelen. Dit onderzoek laat hopelijk zien dat voeding daarin een cruciale rol speelt.”
“Ons doel is mensen te helpen een gezonde levensstijl te ontwikkelen”
— Flip van Straaten
Ook voor de bakkerijsector is dit onderzoek interessant, benadrukt Van Straaten. “Volkorenbrood speelt in Nederland al een grote rol en het bewustzijn dat dit gezond is, neemt toe. Dat sluit goed aan bij het belang van vezelrijke voeding.”
Lees ook: Verschillende vezels in voedingspatroon: ‘Eet jezelf happy’
Tekst: Wendy Noordzij
Illustraties: Food4Mood / openingsfoto: Royal Koopmans, portret: Flip van Straaten