Opleiding 27 juni 2024

‘Transities vereisen hybride onderwijsvormen’

Het Food Application Centre for Technology (FACT) in Leeuwarden is een laagdrempelige ontmoetingsplaats waarin kennis wordt gegenereerd en gedeeld. Steeds meer BSC-leden weten de weg naar het FACT te vinden. Dat is volgens directeur Koos Oosterhaven heel belangrijk. “De verschillende transities vereisen nieuwe onderwijsvormen, waarbij studenten en bedrijven samenwerken en elkaar als volwaardige partners zien.”

Over het ontstaan van het FACT vertelt hij: “In 2012 startte een programma voor de zuivelindustrie: Dairy chain. Hieruit bleek dat er vraag was naar een mbo/ hbo-erkende zuivelopleiding. De provincie Fryslân steunde dit initiatief met een subsidie. Zo is het lectoraat Zuivelprocestechnologie ontstaan. In 2015 wilden de partnerbedrijven in de zuivelsector graag het onderwijs nog meer laten aansluiten op de maatschappelijke transities en meer studenten enthousiasmeren. Dat was de aanleiding voor de oprichting van het Food Application Centre for Technology (FACT): een volledig ingerichte onderzoeksfaciliteit waarin bedrijven, kennisinstellingen en bedrijfsleven experimenten uit kunnen (laten) voeren. Een plek waar vloeibare en verpompte voedingsmiddelen op een voedselveilige manier kunnen worden geproduceerd.”

Proeftuin

Het FACT is volgens Oosterhaven een proeftuin op het gebied van voedingsmiddelentechnologie. “Het is een laagdrempelige ontmoetingsplaats waarin kennis wordt gegenereerd en gedeeld. Nieuwe product- en procesconcepten worden ontwikkeld in een nauwe samenwerking tussen (mkb-)bedrijven en kennisinstellingen.”

Ook voor het Bakery Sweets Center biedt het FACT veel toegevoegde waarde. “Als sector is het heel belangrijk om onszelf voor te bereiden op de transities die gaande zijn. De vanzelfsprekendheden van vroeger bestaan niet meer. Het is niet meer vanzelfsprekend dat er water uit de kraan komt of elektriciteit uit het stopcontact. We moeten hierop inspelen en nadenken over water- en energiebesparing en circulariteit. Opleidingen spelen daarbij een grote rol.”

Transitiegericht onderwijs

In dat kader noemt hij het transitiegericht onderwijs. “Bij Van Hall Larenstein en Aeres willen we studenten voorbereiden op de transitie op het gebied van water, agrofood, klimaat, bodem en biodiversiteit. Ook willen we impact maken op het gebied van energiedoelstellingen.”

Dat is niet alleen in het belang van studenten, maar ook van bedrijven. “Ondernemers moeten nieuwsgierig worden en zich afvragen: wat betekent het voor mij?” De urgentie is niet in alle bedrijfstakken gelijk. “Voor bakkers is het wel heel belangrijk om hierover na te denken. Daarbij gaat het vooral om personeel, water en elektriciteit.”

Nieuwe ingrediënten

Deze thema’s vereisen een breder aanpak, weet Oosterhaven. “Zo kun je op het gebied van personeel denken aan robotisering. Maar je kunt ook kijken naar andere manieren van werken, naar andere processen en naar andere producten.” In dat kader noemt hij de eiwittransitie. “We moeten van 60% dierlijk en 40% plantaardig eiwit naar 40% dierlijk en 60% plantaardig eiwit. Wat betekent dat? Hoe moet je dat toepassen? Je hebt medewerkers, kennis en vaardigheden nodig om hiermee aan de slag te gaan. Je moet kijken naar je proces, je receptuur en de klantenwens. Dat is een belangrijk vraagstuk voor de bakkerij. Onze werkgroep opleiden is hier nadrukkelijk mee bezig.”

Ook het broodpastraproject heeft duidelijke raakvlakken met het thema opleiden. “Als je broodpasta toevoegt dan krijgt het product een andere kleur, smaak of baktijd. Hoe ga je daarmee om?”

Op de foto neemt Michel Schaafsma, student van Aeres MBO Leeuwarden, de machine voor de verwerking van broodpasta gebruik in het FACT.

HBO-functies

Ook ziet Oosterhaven een toenemende vraag naar hbo-functies. “Voor het bakkersvak zijn traditioneel gezien mbo-opleidingen relevant. Maar voor een toenemend aantal functies wordt een hbo-achtergrond steeds belangrijker, zoals de functies operator/ plantmanager, productmanager en QA-manager.”

Faciliterende rol

Het FACT speelt bij al deze ontwikkelingen een faciliterende rol. “Wij koppelen leren en onderzoeken aan elkaar. Zo ontstaat er een meer hybride vorm van opleiden. Daarbij komen de opdrachtgevers naar de scholen en zien zij de studenten als volwaardige partners. Studenten kunnen vervolgens in hun eigen leeromgeving aan de slag gaan met concrete vraagstukken vanuit de praktijk. Studenten doen hierbij veel waardevolle kennis op en bedrijven worden geholpen met hun vraagstukken. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Inmiddels hebben de studenten ook Bakery Sweets Center-leden geholpen met diverse casussen, zoals retourbrood, ovens op waterstof, het gebruik van plantaardige eiwitten en verpakkingen. “De BSC-leden zijn nieuwsgierig naar wat het onderwijs voor hen kan betekenen. Het is een bijzondere samenwerking.”

Tekst: Wendy Noordzij
Foto’s: Van Hall Larenstein

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Volg ons op Facebook, Instagram en LinkedIn