De bakkerij- en zoetwarensector staat voor grote uitdagingen, zoals vergrijzing, duurzaamheid en een veranderend consumentengedrag. Frank Janssen (NBC) presenteerde tijdens onze Algemene Ledenvergadering (ALV) op 6 februari een toekomstvisie waarin samenwerking en innovatie en een sleutelrol spelen.
Frank Janssen, interim-directeur van het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC), heeft tijdens onze Algemene Ledenvergadering (ALV) bij Aeres Mbo in Leeuwarden, gesproken over de ‘Strategische Visie 2040 voor de Bakkerijketen’. “We kijken niet vooruit, maar juist terug vanuit de toekomst naar het heden”, vertelt Janssen. “Dat kan met behulp van de denktank 2040. Deze brengt in kaart hoe de toekomst er ieder decennium uitziet. Het is heel belangrijk om na te denken over welke rol wij daarin willen spelen als bakkers in Nederland.”
Hard nodig
Verandering is hard nodig, weet Janssen. “Als we wereldwijd zo door blijven gaan met ons voedselpatroon, dan is de milieu-impact in 2040 met 50 tot 90% toegenomen. Hiermee worden de grenzen van onze aarde maar liefst twee keer overschreden.”
In Nederland blijkt de situatie nog erger te zijn. “Zoals wij hier leven, hebben we in 2040 vier aardbollen nodig. Maar we moeten het met déze doen.” De grootste impact kan worden gemaakt door ons voedselpatroon aan te passen. “Het huidige voedselsysteem is verantwoordelijk voor 35 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot.”
‘Zoals wij hier leven, hebben we in 2040 vier aardbollen nodig’
Cultuuromslag
Naast het verlagen van de milieu-impact is er nog een tweede grote uitdaging. “Het probleem rond arbeidskrapte is tot 2024 structureel. Dit jaar zullen zo’n vijfhonderd medewerkers de sector verlaten. Over enkele jaren loopt dit op tot duizend. En het aantal leerlingen in het onderwijs daalt op dit moment met 12%. De horeca heeft tot 2040 200.000 mensen nodig; de zorg maar liefst 600.000. Deze cijfers tegenover een dalend arbeidspotentieel, baart ons zorgen. We zullen innovatief moeten zijn. Een betere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven, een meer plantaardig voedselpatroon, minder voedselverlies, voedselverspilling… dat vergt een cultuuromslag!”
Veilige werkomgeving bevorderen
Een van de actiepunten is het beschermen van arbeidsrechten en het bevorderen van een veilige en gezonde werkomgeving voor alle medewerkers. “De trend is gekeerd”, zegt Janssen. “De overheid wil ervoor zorgen dat mensen zo goed mogelijk het arbeidsproces verlaten. Daarom wordt er steeds meer gehandhaafd op Arbo. Dus: we zullen moeten veranderen met oog voor de mens.”
Andere aandachtspunten zijn onder meer:
- veilig, voedzaam en voldoende voedsel, duurzame landbouwmethoden en het minimaliseren van de voedselverspilling;
- het minimaliseren van de ecologische voetafdruk, duurzame en verantwoorde productie en het voorkomen van overconsumptie
- bewustwording van gezonde keuzes, bevorderen van een gezonde levensstijl en onderzoek naar gezonde bakkerijproducten;
- bevorderen van bodemgezondheid en biodiversiteit en aandacht voorkennis van de bakkerijketen in het kwaliteitsonderwijs.
Janssen benadrukt: “Om dit te realiseren hebben we de hele keten nodig; van akkerbouwer tot consument.”
Kansen
De SWOT-analyse van NBC is duidelijk: “Opvallend is dat de zwaktes vooral betrekking hebben op de mensen en de sterktes op de producten die we aanbieden. Producten die de consumenten lekker vinden en die gezond zijn”, legt Janssen uit.
De vraag naar brood en banket is stabiel, vervolgt hij. “De kunst is te gaan naar een fase van groei. Daarin zien we zeker mogelijkheden. Naast genieten neemt gezondheid als aankoopmotief bij brood toe. Volkorenbrood past hier uitstekend bij. Het percentage Nederlanders dat volkoren brood eet, stijgt.”
Daarnaast ziet hij veel kansen in de transitie van dierlijk naar plantaardig. “Het Eat Lancet-dieet is het dieet van de toekomst. Hierin is een hoofdrol weggelegd voor volkoren graan. Brood biedt veel kansen in de eiwittransitie. Het is plantaardig, vers, lokaal, duurzaam en biedt variatie. Hoewel we brood -en andere graanproducten- niet direct linken aan eiwit-inname, krijgen we 23% van de eiwitinname via graanproducten binnen. Daarmee staan graanproducten op nummer drie, achter vlees en vleesvervangers (26%) en zuivel en zuivelvervangers (24%).”
Samenwerking cruciaal
We moeten nu actie ondernemen om de kansen in 2030 te benutten, concludeert Janssen. “Daarom zullen we een beroep moeten doen op zij-instromers. We hebben hen heel hard nodig.” Ook samenwerking is cruciaal. “Daarom willen we projecten starten door de hele keten heen. Niet alleen horizontaal in de bakkerijketen, maar ook verticaal, dus met overheden en opleidingen. Niet wachten, maar keihard doorgaan. Landelijk en regionaal. Ik geloof heel sterk in samenwerking met regionale hubs, zoals Bakery Sweets Center.”
Programmamanager Hilco Wagenaar onderstreept deze woorden. “Laten we in onze regio de plannen omarmen door in de keten in te zetten op instroom, opleidingen, imagoverbetering, onderzoek en innovatie. Deze acties zijn hard nodig om in 2040 aan één planeet genoeg te hebben.”
Tekst: Wendy Noordzij
Foto’s: Clara Bloemhof & Hilco Wagenaar
Illustraties: NBC