Met een nieuw urban tarweveld in Leeuwarden en de levering van 650 ton Friese maaltarwe laat Bakery Sweets Center-lid Royal Koopmans zien hoe dichtbij de oorsprong van ons brood ligt. Zo wordt de bakkerijketen steeds zichtbaarder: van akker tot stad en van boerenvakmanschap tot bakkersambacht. “Voedselproductie is niet iets is van ver weg, maar kan letterlijk in onze eigen leefomgeving groeien”, zegt Tjetske Koets namens het bedrijf.
In de nieuwe Leeuwarder wijk Middelsee is het eerste urban tarweveld van de stad ingezaaid. “Royal Koopmans bestaat volgend jaar 180 jaar. Met het urban tarweveld willen we iets teruggeven aan de stad waar onze wortels liggen”, vertelt Tjetske Koets. “Dit veld vormt een nieuwe ontmoetingsplek waar natuur, bewustwording en samenleving samenkomen. Zeker vanaf de bloei in het voorjaar wordt het een levendige plek waar bewoners, boeren, studenten en bezoekers ontdekken wat lokaal voedsel betekent. Ze zien echt hoe dichtbij de oorsprong van ons dagelijks brood eigenlijk is.”
Kansen en uitdaging
De locatie midden in een woonwijk brengt kansen én uitdagingen met zich mee. “De ligging is ideaal voor de inwoners, scholen en organisaties in de stad. Aan de zijkant van het veld wordt volop gebouwd, maar er is voldoende ruimte voor het zaaien, telen en oogsten van de Nedertarwe.” De bodem, van oorsprong bouwgrond, vormde een uitdaging. “We hebben goed gekeken of deze geschikt was voor teelt. Dat bleek gelukkig het geval.” Het voorbereidende werk werd uitgevoerd door Hoogland B.V. en een lokale agrospecialist. “Zij maakten de bodem vrij van stenen en ander materiaal dat niet op een akker thuishoort. Daarna is de tarwe ingezaaid. De komende maanden telen we de Nedertarwe tot volwaardige baktarwe aren.”
Samenwerking
Naast Hoogland B.V. zijn ook de gemeente Leeuwarden en studenten van NHL Stenden betrokken. “We werken allemaal vanuit dezelfde intrinsieke motivatie”, legt Tjetske uit. “De studenten onderzoeken hoe het urban tarweveld kan bijdragen aan de leefbaarheid van Middelsee. Ook denken ze mee over manieren om de plek aantrekkelijk en interactief te maken. De gemeente helpt bij activatie en logistiek, zodat we een goede toegang en prettige plekken voor activiteiten kunnen creëren.” De komende periode wordt gebruikt om alle voorstellen te bundelen in een activatieplan en activiteitenagenda. Deze zijn gericht op het voorjaar en de zomer van 2026, wanneer de tarwe zichtbaar groeit.
Het urban tarweveld fungeert als ‘lighthouse project’, benadrukt ze. “We willen laten zien dat het wél kan om bakwaardige tarwe in Nederland te verbouwen, op een manier waarbij iedere schakel in de keten er baat bij heeft. Inclusief de consument én de natuur.” Mogelijke spin-offs sluit ze niet uit.
“We willen laten zien dat bakwaardige tarwe in Nederland te telen is, op een manier die de hele keten ten goede komt” – Tjetske Koets
Friese baktarwe
Daarnaast ontwikkelt Royal Koopmans nog andere initiatieven om de regionale graanketen te versterken, zoals de eerste levering van 650 ton Friese baktarwe van George Pars Graanhandel B.V. uit Sint Jacobiparochie. De samenwerking met Pars heeft een lange geschiedenis, weet Bauke Wierda, Manager Sourcing bij Royal Koopmans. “We stonden meer dan tien jaar geleden al samen aan de wieg van Friese baktarwe. Toen was het nog te vroeg: de kwaliteit was niet constant genoeg en de consument omarmde het niet volledig.” Nu werken beide bedrijven opnieuw samen. “De Friese baktarwe verschilt van Nedertarwe”, benadrukt hij. “Nedertarwe wordt duurzaam geteeld met speciale aandacht voor biodiversiteit en bodemgezondheid, en de Friese baktarwe op reguliere wijze.”
Royal Koopmans en Pars stimuleren de transitie van Friese voertarwe naar Friese bakwaardige tarwe gezamenlijk. “Daarom malen we voor het tweede jaar op rij reguliere Friese baktarwe in de eigen molen. De kwaliteit van de eerste 650 ton maaltarwe is bakwaardig en geschikt voor onze bloem- en meelproducten”, vertelt hij trots.
Kwaliteit steeds beter
Wat betreft kwaliteitsvergelijkingen ziet Wierda positieve ontwikkelingen. “Nedertarwe is vergelijkbaar met maaltarwe uit Duitsland, Frankrijk en België. Tarwe uit het zuidwesten van Nederland heeft net iets hogere eiwitten dan Friese tarwe, vanwege meer zonuren. Maar overall zien we dat tarweteelt in Nederland steeds beter wordt door een robuust palet aan rassen dat beter bestand is tegen ons relatief natte en koele klimaat.”
“Overall zien we dat tarweteelt in Nederland steeds beter wordt” – Bauke Wierda
Iedere korrel telt!
Voor de komende jaren heeft Royal Koopmans duidelijke ambities. “In 2030 willen we dat 50% van al onze tarwe actief bijdraagt aan natuurherstel. Daarmee zetten we heel duidelijk in op verdere verduurzaming van tarwe: voor onszelf én voor de Nederlandse food-agri keten. Iedere korrel telt! Nederlandse teelt is voor ons hierin heel belangrijk. Bijna 70% van alle tarwe die wij bij Koopmans verwerken is al van Nederlandse bodem. Dat aandeel willen we verder vergroten, met een speciale focus op duurzaam geteelde Nedertarwe”
De opschaling van deze tarwe startte in Zuid-Holland, Zeeland en delen van Noord-Brabant. “Noord-Nederland is een logische volgende stap. Het zou mooi zijn als er binnenkort ook Nedertarwe van Friese bodem komt, buiten het urban tarweveld om. Zo halen we de tarwe weer naar de molen”, Bauke Wierda.
Inmiddels hebben zich al diverse organisaties gemeld, die graag samen met Royal Koopmans aan de slag willen met het thema gezond, duurzaam & lokaal eten. Geïnteresseerde mensen of organisaties kunnen zich ook nog steeds aanmelden met mooie voorstellen.
Tekst: Wendy Noordzij
Foto’s: Royal Koopmans