‘De techniek staat, nu is de maatschappij aan zet’
Hoe kan een producent van bakkerijmachines en -middelen, met fabrieken en servicekantoren over de hele wereld, verduurzamen? Allereerst door duurzaamheid als prioriteit te zien. Het doel: ‘Food without Footprint’. Dat elke bakker, groot of klein, een slag maakt in de energietransitie, met het waterbeleid én in de strijd tegen voedselverspilling. Voor totaalleverancier Royal Kaak redenen om als sponsor aan te haken bij Bakery Sweets Center.
Het hart van Kaak
Royal Kaak is een internationale speler in de bakkerijbranche. Kaak levert het totaalplaatje: van broodkoppels tot rijskasten en van ovens tot volledig geautomatiseerde lijnen. En alles wat ertussen zit. Met (service-)vestigingen in elk continent en fabrieken in Frankrijk en Italië, blijft het bedrijf oer-Hollands met het hoofdkantoor en drie productielocaties in Nederland. We zijn te gast op het hoofdkantoor van Royal Kaak in Terborg. De plek waar het ooit begon: in het midden van het pand is dat nog goed te zien aan ‘het hart van Kaak’: een als museum ingerichte ruimte met de twee originele puntdakjes erboven. De gigantische ruimte eromheen breidde zich in de loop der jaren als een lappendeken uit rondom het oorspronkelijke ‘hart’.
Wall of fame
“Kaak begon ooit als een kleine smederij, onder andere van bakblikken, in 1848”, vertelt Rutger Drost terwijl we het oorspronkelijke deel betreden. Drost is als business development directeur betrokken bij het bedrijf. “Met de industrialisering breidde Kaak uit met transportbanden. Door de vele overnames is het bedrijf uitgegroeid tot wat het nu is: een totaalleverancier voor zowel de industriële als de semi-industriële bakkerijsector. Een internationale speler, maar nog steeds een familiebedrijf. Inmiddels is de vierde generatie als aandeelhouder betrokken.”
De kracht van een familiebedrijf is niet te onderschatten, merkt Drost. “Het gebeurt heel regelmatig dat er een jubilaris 40 of zelfs 50 jaar in dienst is. Deze mensen hangen met hun portret aan de ‘wall of fame’. De bedrijfscultuur is hier fijn, maar onze regiofunctie speelt ook zeker mee. We zijn voor heel veel mensen in de omgeving een werkgever of stagebedrijf. Scholen weten ons te vinden en we hebben zelfs een eigen uitzendbureau: Jaws.” Een knipoog naar de Engelse vertaling van Kaak, maar ook deels de initialen van de oprichter. In totaal werken er zo’n 800 mensen voor Royal Kaak Group; 500 daarvan werken in Terborg.
“Duurzaamheid is al langer verankerd in de bedrijfsvoering.”
— Rutger Drost, business developmanager voor Royal Kaak
Levensduur verlengen
Ruim twee jaar geleden zette Royal Kaak een duidelijke koers uit, met duurzaamheid als speerpunt. “Food without Footprint werd geïntroduceerd als nieuwe slogan, maar is geen nieuwe filosofie voor Kaak”, merkt Drost op. “Duurzaamheid was al langer verankerd in de bedrijfsvoering. Bijvoorbeeld door al jaren geleden met 3D metaalprinten te beginnen, door bakkerijlijnen op afstand in bedrijf te nemen en door de ontwikkeling van softwareplatformen waarmee de bakker zijn proces kan optimaliseren.”
Het gaat dan ook véél verder dan het plaatsen van plantenbakken in de productiehal. “Het begint al bij de wijze waarop we produceren”, laat Drost weten. “Zo kopen we onze materialen zoveel mogelijk van Europese leveranciers. En maken we zoveel mogelijk in eigen huis, want dat geeft een hoop flexibiliteit in het lijnontwerp. De machines en producten van Kaak bekend om hun degelijkheid: weinig uitval, weinig stilstand en een machine kan met gemak 25 jaar mee. Maar ook daarna proberen we de levensduur zoveel mogelijk te verlengen.” Dat is een van de redenen dat Royal Kaak zoveel servicemonteurs in dienst heeft: liever repareren dan vervangen.
Daarnaast is Kaak uniek met het dochterbedrijf K3D, dat metalen 3D-geprinte onderdelen vervaardigt. In het printlab in Terborg mag vanzelfsprekend niet gefilmd worden, maar de futuristisch uitziende printruimtes zijn een lust voor het oog voor de gemiddelde scifi-liefhebber. “Printen van onderdelen scheelt ten eerste heel wat inkoop-kilometers”, weet Drost. “Bovendien kunnen we met dit systeem onderdelen vervaardigen die moeilijk met traditionele metaalbewerking te maken zijn, of die al lang niet meer verkrijgbaar zijn.” Perfect voor wanneer je net dat boutje nodig hebt dat jouw deegmenger na jaren van trouwe dienst weer stevig op zijn poot zet.
“Van het gas af: de techniek is er klaar voor, maar de maatschappij nog niet.”
— Rutger Drost
Wachten op lagere energieprijzen
Drost kijkt na twee jaar terug op enkele ‘duurzaamheidssuccessen’. “We startten met een inventarisatie: wáár kan Kaak bijdragen aan het verkleinen van de footprint van bakkerijen? Dat kan met name op drie vlakken: energie, water en voedselverspilling. Op het vlak van energie hebben we flinke sprongen gemaakt. We durven te stellen dat we de concurrentie aangaan met fossiel. Denk aan de inzet van zonnewarmte voor het verwarmen van de oven. Of aan ovens die draaien op groene stroom van waterkrachtcentrales, zoals bijvoorbeeld in Noorwegen heel gebruikelijk is. Ook zijn de eerste hybride ovens al geïnstalleerd: ovens die zowel op gas als (groene) elektriciteit draaien. Helaas is in veel landen gas nog altijd goedkoper dan elektriciteit – en dát weerhoudt veel bakkers ervan om de overstap te maken. De techniek is er klaar voor, maar de maatschappij nog niet.”
Z’n tijd vooruit
Ook als het gaat om waterverbruik en het anders omgaan met water, loopt Kaak tegen de factor timing aan. “Veel ondernemers hebben nog onvoldoende weet van de waterschaarste die eraan komt. De alternatieve technieken voor bijvoorbeeld de reiniging van bakblikken (onder meer met behulp van borstels of lucht, in plaats van water, -red.) hebben we ontwikkeld; nu is het eerst tijd om bewustwording te creëren.”
De grootste uitdaging: retourbrood
Dan het derde issue: voedselverspilling. “We hebben al heel veel manieren geïntroduceerd om de voedselverspilling aan de lijn te reduceren”, vertelt Drost. Zo werd eerder al Smart Bakery Next geïntroduceerd: een systeem dat zo accuraat mogelijk grondstoffen doseert. Het meetsysteem helpt bakkerijen tot 20 procent op hun grondstoffen te besparen. Ook zijn het terugvoeren van deegafsnijdsels naar de start van het productieproces en het opnieuw verwerken van broodresten uitvindingen van Kaak. “Maar de grote uitdaging”, weet Drost, “ligt in retourbrood.”
Toen Drost op zoek ging naar de oplossingen die er in de markt bestaan voor het terugdringen danwel het verwerken van retourbrood, stuitte hij op het retourbroodproject van Bakery Sweets Center. Toevalligerwijs was een team van BSC gelijktijdig in gesprek met collega’s van Royal Kaak, over datzelfde onderwerp. Een voorbestemde samenwerking, kunnen we wel stellen. En zo geschiedde: Royal Kaak koppelde zich als sponsor aan het retourbroodproject en daarmee aan Bakery Sweets Center. Het bedrijf is nauw betrokken bij het traject waarin de opschaling van het produceren van broodpasta uit retourbrood wordt gerealiseerd. Hierover later meer, wanneer de tijd daarvoor rijp is.
Totaalleverancier: voor industrie en ambacht
Royal Kaak wordt door alle uitbreidingen en overnames in de loop der jaren gezien als een speler voor de industriële bakkerij, maar Drost benadrukt dat het bedrijf ook diverse oplossingen voor kleinere bakkers biedt. “Graag kijken we samen met de bakker naar welke middelen en machines er nodig zijn, aan welke duurzaamheidsdoelen we kunnen bijdragen en we hoe de ondernemer – passend binnen zijn budget – kunnen helpen zo efficiënt mogelijk kan produceren.”
Tekst: Clara Bloemhof | Foto’s Terborg: Koos Groenewold, foto’s overig: Royal Kaak