Iris Bouwers van Landbouwbedrijf Bouwers bouwt samen met vijf collega-telers aan een regeneratief landbouwsysteem met minder input en meer bodemleven. Met 60 hectare regeneratieve suikerbieten zetten de boeren zichtbare stappen. “De wereld verandert, dus ook de akkerbouwers.” Verslag van haar presentatie tijdens het BSC-event Groen & Goed op 2 oktober.
In Zuidwolde runt Iris Bouwers samen met haar familie Landbouwbedrijf Bouwers, een gemengd bedrijf met akkerbouw en veeteelt. Op 120 hectare akkerland telen ze zetmeelaardappelen, suikerbieten, brouwgerst, uien en valeriaan. Daarnaast houden ze 1.250 vleesvarkens met het Beter Leven-keurmerk.
Iris wil als derde generatie het bedrijf in de toekomst overnemen. Veel van wat ze vandaag doet, leerde ze van haar opa. “Tijdens ritjes met mijn opa op de trekker leerde ik van alles over het boerenleven”, vertelt Bouwers. Maar het hoeft niet meer op dezelfde manier als vroeger. “De tijden veranderen. In de veehouderij speelt dierenwelzijn een steeds grotere rol en ook in de akkerbouw volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. De wereld verandert, dus ook de boeren”.
“Als bedrijf moet je in balans zijn: economisch, milieutechnisch én sociaal”
— Iris Bouwers
Zoektocht naar evenwicht
Volgens haar weegt de duurzaamheidsdriehoek steeds zwaarder. “Als bedrijf moet je in balans zijn: economisch, milieutechnisch én sociaal. Alles hangt met elkaar samen. Als ik in de rode cijfers kom, houd ik het niet vol. Als ik alleen voor de hoogste opbrengst ga, raakt mijn grond uitgeput. En als ik heel intensief werk, gaat mijn omgeving daar wat van vinden en houd ik het ook niet vol. Iedereen kijkt met ons mee en dat legt de lat hoog.”
Ze ziet daarbij kansen in regeneratieve landbouw. “Regeneratieve landbouw draait om het herstellen van de bodem, zodat die op termijn zelf weer vruchtbaar en weerbaar wordt. We gebruiken nog steeds chemie bij de teelt, met gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest om gewassen te voeden en te beschermen. Maar daarbij kijken we kritisch naar dat gebruik. Zijn er alternatieven voor gewasbeschermingsmiddelen? En als we ze wel gebruiken, hoe kunnen we deze dan het beste toedienen? Moet dat per se op de grond, of kan het ook via het blad?”
Samen leren en innoveren
Iris ziet regeneratieve landbouw als route om tegelijk bodemgezondheid, biodiversiteit en ecosysteemdiensten te verbeteren. Uitgangspunten zijn minder input, gewasrotatie, beweiding, gemengde teelt, niet-kerende grondbewerking en groenbemesters. “Daarmee beperken we de impact op onze omgeving en het klimaat.”
Samen met vijf collega-boeren richtte ze de telersgroep ‘Pionieren met regeneratieve landbouw’ op. “Samen gaan we aan de slag met regeneratieve landbouw. Daarbij focussen we ons niet alleen op ecologische winst, maar ook op een gezonde bedrijfsvoering. We willen blijven verdienen om te kunnen voortbestaan. Daarom combineren we regeneratieve principes met de teelt.”
Zoeken naar de juiste balans
Bouwers maakt het concreet. “Ik wil alles wat op mijn perceel groeit en bloeit benutten. Mijn oogst moet optimaal floreren en voedingsstoffen uit de mest opnemen. Ik wil variatie in de teelt, zodat een natuurlijk evenwicht ontstaat”. Op bedrijfsniveau blijft het een zoektocht. “We onderzoeken welke input echt nodig is: hoeveel zaaizaad, welke meststoffen, welke gewassen passen bij onze bodem?”
“We zoeken voortdurend naar manieren om het beter te doen.”
— Iris Bouwers
Gewasrotatie en bodembeheer spelen een grote rol. “We voeren stro niet langer af, maar laten het liggen als compost. We ploegen de grond niet meer en zaaien na de uien bewust groenbemesters. Zo zoeken we voortdurend naar manieren om het beter te doen. We zijn er nog niet, maar leren elke dag wat werkt.”
Borgen én toepassen
Binnen de pioniersgroep is ook contact met Wageningen University & Research (WUR). “Samen werken we aan een systeem om de maatregelen te waarderen en te wegen”, legt ze uit. “Zo tonen we aan dat we daadwerkelijk duurzamer werken en borgen we de verifieerbaarheid en geloofwaardigheid van onze aanpak.” De verworven kennis passen ze direct toe. “Een van de gewassen waarmee ze circulair willen telen, is suikerbiet. Daarvoor werken we samen met Cosun. Dit bedrijf levert het zaad en neemt de bieten ook weer af en verwerkt deze tot suiker.”
Prijs en herkenbaarheid
Volgens Bouwers is het essentieel dat regeneratief geteelde producten ook een eerlijke prijs opleveren voor de boer. “Zonder een hogere opbrengstprijs houd je het als boer niet vol.” Tegelijk moeten die producten herkenbaar zijn voor de consument. “In de veehouderij is dat zichtbaar: Beter Leven-varkens hebben aantoonbaar een beter leven, en dat predicaat zie je op de verpakking. Maar biodiversiteit is ongrijpbaar. Waarom zou een consument meer betalen voor een pepermuntje gemaakt van regeneratieve suikerbieten? Hoe communiceer je dat op de verpakking?”
Er blijven praktische vragen. “Wat doen we straks met die regeneratieve suikerbieten? Moeten die apart worden verwerkt of gaan ze mee in de bulk? We zitten nog midden in die zoektocht.”
Tekst: Wendy Noordzij | foto’s: Clara Bloemhof