Doelgroepverbreding, scholing en toekomstbestendigheid. Daar draaide het om tijdens het lunchwebinar van Bakery Sweets Center en SOL. De belangrijkste les? Werven alleen is niet genoeg. Visie, samenwerking en zichtbaarheid van het opleidingsaanbod zijn minstens zo belangrijk.
In samenwerking met Stichting Levensmiddelenfonds Ontwikkelingsindustrie (SOL) organiseerde Bakery Sweets Center op 26 juni een lunchwebinar. Over de aanleiding vertelt programmamanager Hilco Wagenaar: “Uit onze mooie samenwerking met SOL komt het idee voort om met Bakery Sweets Center-leden in gesprek te gaan over wederzijdse wensen en verwachtingen rond belangrijke thema’s als personeel, opleiden en behoud van vakmanschap. Leandra van Dijk en Peter van Helden van SOL hebben vijftien interviews gehouden. Deze leveren veel feedback op. Tijdens deze sessie houden ze jullie een spiegel voor én geven ze een aantal aanbevelingen om de komende tijd mee aan de slag te gaan.”
Personeelstekort lijkt nu nog mee te vallen
Tijdens de gesprekken blijkt dat het personeelstekort niet overal even urgent is. “Dat vinden we best opvallend”, vertelt Leandra. “Je hoort overal dat het een groot probleem is. Maar tijdens de eerste vijf, zes interviews horen we dat er nu nog voldoende aanbod is. Dus verschuift het gesprek naar de toekomst: hoe ziet de situatie er over twee jaar uit? Wat als het probleem zich dan wél aandient?”
‘Voor minder complexe werkzaamheden kun je leerlingen uit het praktijkonderwijs goed inzetten’
— Peter van Helden
Daarom staan Leandra en Peter stil bij doelgroepverbreding. “Op dat gebied zijn er diverse mogelijkheden, zoals actief aan de slag gaan met leerlingen uit het praktijkonderwijs of het voortgezet onderwijs. Deze jongeren hebben vaak een praktische leerstijl en zijn gewend aan leren in de praktijk. Ze zijn gebaat bij structuur, begeleiding en duidelijkheid. Juist voor minder complexe werkzaamheden kun je deze leerlingen heel goed inzetten.”
Andere doelgroepen zijn mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, arbeidsmigranten, statushouders en zij-instromers. “De reacties zijn uiteenlopend. Het ene bedrijf zegt graag met zij-instromers te werken, terwijl een ander aangeeft daar geen behoefte aan te hebben.”
Adviezen over doelgroepverbreding
Stel dat het personeelstekort in de toekomst wel gaat spelen, wat zijn dan de belangrijkste aandachtspunten? SOL geeft vier tips:
- Onderzoek welke doelgroepen voor jou interessant zijn.
- Zoek samenwerking op met een sociaal ontwikkelbedrijf, zoals Dokwurk.
- Ontwikkel gerichte scholing en begeleiding. “Denk bijvoorbeeld aan een soort leerlijn binnen sociale ontwikkelbedrijven waarbij vaardigheden als hygiëne, veiligheid en productiewerk worden aangeleerd in de praktijkomgeving.”
- Vergroot de kennis en bewustwording in de sector. “Er zijn een aantal vooroordelen over deze doelgroepen. Probeer deze weg te nemen. Bijvoorbeeld door succesverhalen te delen in nieuwsbrieven, filmpjes of interne communicatie.”
De kernboodschap is duidelijk:
“Doelgroepverbreding vraagt meer dan alleen werven, maar ook om visie, samenwerking, scholing en draagvlak binnen het bedrijf.”
Scholingsaanbod
Ook de promotie van het scholingsaanbod wordt tijdens de gesprekken nadrukkelijk aangehaald. Een terugkerende constatering is dat veel bedrijven niet goed weten welke opleidingsmogelijkheden er binnen de sector beschikbaar zijn. “Er wordt regelmatig nieuwe scholing ontwikkeld”, vertelt Leandra, “maar de communicatie daarover blijft vaak achter. Daardoor worden sommige trainingen simpelweg niet benut – en dat is natuurlijk een gemiste kans.”
Haar advies is dan ook:
- Breng het bestaande scholingsaanbod overzichtelijk in beeld. “Bijvoorbeeld in de vorm van een online catalogus of een themapagina per doelgroep of functiegroep. Zorg dat HR-medewerkers, teamleiders en praktijkbegeleiders deze informatie makkelijk kunnen vinden en doorgeven aan hun medewerkers.”
- Promoot actief de nieuwe of vernieuwde scholing via mailings, nieuwsbrieven, bijeenkomsten of zelfs korte presentaties op de werkvloer. “De samenwerking met brancheverenigingen is eveneens belangrijk. Deze kunnen het bereik ook echt vergroten.”
Collectief groeien
Leandra en Peter benadrukken het belang van collectief groeien. “Maak gebruik van elkaars kennis en expertise. Zo vertelde een bakker dat hij zelf kleine trainingen of cursussen ontwikkelt als mensen bij hem komen werken. Hij begint dan heel eenvoudig: Hoe test je of er zout in het brood ontbreekt? Je kunt dit soort mini-cursussen met collega-bakkerijen of zoetwarenbedrijven delen. Dan kun je ook van elkaar leren.”
Niet elke opleiding hoeft op een vaste plek plaats te vinden, vinden Leandra en Peter. “Denk mobiel en strategisch. Overweeg mobiel onderwijs, bijvoorbeeld een lesunit op locatie, een tijdelijke leerwerkplek of hybride leren. Je hoeft niet altijd gebonden te zijn aan een leslocatie.” Ook in-company scholing biedt mogelijkheden. “Denk goed na over de geschikte locaties die voor iedereen goed bereisbaar zijn. Door het aanbod te verbreden, te spreiden en flexibeler te maken, ontstaat ruimte voor groei, maatwerk en een betere aansluiting op de praktijk.”
‘Denk mobiel en strategisch. Overweeg bijvoorbeeld mobiel onderwijs’
— Leandra van Dijk
Scholingsaanbod
Het huidige scholingsaanbod wordt eveneens besproken. “We merken dat de opleidingen en cursussen niet goed aansluiten bij de verschillende werkvelden in de sector. Veel trainingen zijn te algemeen of te sterk gericht op het bakkerijsegment. Er is dus meer behoefte aan differentiatie, een betere balans tussen theorie, praktijk, techniek en gedrag.”
Dat leidt tot de volgende aanbevelingen:
- Bied algemene scholing met segmentgerichte verdiepingsmodules. “Start bijvoorbeeld met een gezamenlijke basis over veiligheid of productinzicht. Laat medewerkers daarna kiezen voor een verdieping, bijvoorbeeld richting de industrie of het ambacht.”
- Of ontwikkel scholing die vanaf het begin specifiek gericht is op het segment. “Voor sommige functies is het logischer om direct in te stappen in een opleiding die past bij de praktijk, bijvoorbeeld bij industriële lijnbediening of ambachtelijk banketwerk.”
- Zorg voor verschillende leerpaden en een betere mix tussen softskills en vaktechniek. “In de sector ligt de nadruk op de hard skills zoals productie. Natuurlijk zijn die belangrijk. Maar ook softskills als samenwerken, communiceren en omgaan met werkdruk zijn essentieel op de werkvloer.”
- Verder blijkt er behoefte te zijn aan opleidingen gericht op de zoetwarenindustrie. “De scholing gaat vrijwel altijd over brood en patisserie, maar zelden over snoep, chocola of suikerwerk. Daarom is het belangrijk dat er voor de zoetwarensector specifieke trainingen worden ontwikkeld en onder de aandacht worden gebracht.”
- Peter noemt het meerlaagsscholingsaanbod. “Kader het bestaande aanbod per doelgroep. Het is belangrijk om voor iedere laag scholing aan te bieden die laagdrempelig is en eenvoudig vindbaar. Zo zorg je ervoor dat er zowel voor huidige werknemers, nieuwe personeelsleden én voor toekomstig leidinggevenden scholingsspecialisme ontstaat.”
Futureproof
Een laatste onderwerp is: Ben je als bedrijf toekomstbestendig? “Het blijft dat veel ondernemingen op dit gebied nog zoekende zijn. SOL kan hierbij helpen. We hebben diverse tools die voor meer inzicht zorgen. Daarnaast kunnen we ook helpen op het gebied van subsidies. Welke zijn er beschikbaar? Waar kun je ze voor inzetten en hoe vraag je ze aan.”
Verbeterslagen maken
Hilco reageert op het verslag en de aanbevelingen: “Inmiddels hebben we op een aantal tips geanticipeerd. Zo hebben we binnen de werkgroep Onderzoek & Innovatie het concept ‘Fusions’ bedacht. Elke sessie start met een of meerdere ondernemers of toeleveranciers die hun grondstoffen of ideeën inbrengen. Daarna gaan gemengde teams – bestaande uit studenten, vakdocenten, commerciële experts en R&D-specialisten – aan de slag met nieuwe toepassingen, waarbij aandacht is voor gezondheid, lokale grondstoffen en circulaire ingrediënten. De eerste sessie vindt plaats in het najaar. Dat is dus een heel concrete vertaalslag vanuit de feedback die Leandra en Peter tijdens de interviews ontvingen.”
Tekst: Wendy Noordzij