Tijdens Bakkersvak en IJsvak werd er heel wat afgepraat en bijgekletst. Wat we naast nieuwe inspiratie en een fijn beursgevoel verder mee naar huis nemen, zijn de ‘Kletskoek’-podcasts van Bakkerswereld en Pakhuis Marketing. Eén in het bijzonder, want daar mochten Janet Borgesius, algemeen directeur van Bakker Goedhart en Hilco Wagenaar, namens Bakery Sweets Center en Food Innovation Academy, aanschuiven. Om het te hebben over ambacht versus industrie, zoals de insteek leek te worden.
“Hoe verhoudt personeel zich tot automatisering?”, bijt gastheer Ivo van Dijkhuizen (Pakhuis Marketing) het spits af. “Het is een spanningsveld tussen beide”, stelt Janet Borgesius. “maar je hebt altijd vakmanschap nodig. De inhoud van de deegkuip bepaalt de eindkwaliteit. Om dat te kunnen beoordelen, heb je getrainde vakmensen nodig. Het kost jaren ervaring.” 1-0 voor de mens, en door naar de volgende ronde.
“De grootste uitdaging is om jonge mensen aan ons te binden.”
— Janet Borgesius, Bakker Goedhart
Heb je in een industriële bakkerij wel bakkers nodig, of procesoperators? Probeert de podcastmaker nog eens. Borgesius stelt dat beide kwaliteiten noodzakelijk zijn, ook bij grote partijen als Borgesius en Goedhart. De vraagt die volgt suggereert dat werken in een industriële bakkerij eentonig zou zijn, maar ook dit weet Borgesius te pareren. “De grootste uitdaging is jonge mensen aan ons te binden. Het werk voor hen leuk maken én houden. De nieuwe generatie heeft een opleidingsplan nodig – ze willen een leuke loopbaan. Dat geldt niet alleen voor de bakkerij, maar voor jongeren in alle vakgebieden.”
Niet Bakker vs Operator, maar Bakker cq Operator
Dus: jongeren die voor een baan in een (grote) bakkerij gaan, moeten van meerdere markten thuis zijn. Wat betekent dit voor de scholen?, vraagt Van Dijkhuizen. Hilco Wagenaar, programmamanager van Bakery Sweets Center, heeft een antwoord waar de bakkerijopleidingen in het land iets mee kunnen. “Laten we stoppen met opleiden voor de ambachtelijke bakker. Er zijn ketenbreed niet genoeg bakkers. Dus wat is nodig: opleiden voor de hele keten, van molenaar tot bakker. Of die nu industrieel of ambachtelijk is, dat doet er niet toe. We constateren dat de instroom voor de bakkerijopleiding daalt. Daarnaast kiezen er steeds minder studenten voor de opleiding tot operator. Laten we ambachtelijk combineren met de operatoropleiding. Breder opleiden dus.”
De werknemer van de toekomst
Dit pleidooi komt niet uit de lucht vallen. Wagenaar gelooft in het bundelen van de regionale krachten. “Binnen Bakery Sweets Center bijvoorbeeld, is de hele keten van bakkerij en zoetwaren gebundeld. Als je met een groot aantal bedrijven samenzit, dan ontstaat er een opleidingsvraag, waar je mee verder kunt. Bij ons zag je een rode draad ontstaan: We hebben iemand nodig die aan een productielijn kan werken, die grondstoffenkennis heeft en die met een beetje geluk ook nog een technische achtergrond heeft. Samen gaan we het gesprek aan met de scholen. Hoe kunnen zij daar als school, met het kwalificatiedossier bij de hand, binnen de kaders de rek opzoeken om in je eigen regio toch maatwerk te leveren?” Binnen Bakery Sweets Center zijn Firda en Aeres MBO al langer met elkaar in gesprek over het maken van deze combinatie. Ook zijn binnen deze vereniging de grenzen in het ambachtelijke vs industriële denken aan het vervagen, al dan niet geheel verdwenen.
Wensen voor werktijden
Generatie Z, maar ook de millennials kijken als het om carrière maken gaat erg naar de verhouding werk/vrije tijd. “Willen jongeren nog wel ’s nachts werken?”, vraagt de gastheer. “Laten we stoppen met zeggen dat nachtwerk iets fouts is”, reageert Wagenaar. “Bovendien is er overal wel nachtwerk, niet alleen in de bakkerij. Er zijn zat mensen die ’s nachts willen werken. Maar vanuit met name industriële bedrijven wordt er wel meer gekeken naar de werkverdeling. Bijvoorbeeld door het opknippen van de ploegendiensten: van drieploegen- naar vijfploegendiensten per dag.’ Borgesius beaamt dit: “Wij luisteren veel naar de wensen van het personeel. Zo willen mensen bijvoorbeeld alleen in de weekenden werken. Dat kan. Als je meer in de nacht wilt werken, dan kan dat ook.”
“Wijs niet alleen naar het onderwijs, maar maak dat contact!”
— Hilco Wagenaar, Bakery Sweets Center
Zeven stappen voor zij-instroom
Wat moet er nog meer gebeuren in de sector? Wagenaar: “Het woordje zij-instroom is nog niet genoemd. Dit gaat cruciaal worden de komende jaren. We zien dat de studentenaantallen dalen; in het Noorden zit het ook nog eens demografisch tegen: de jongeren zijn er gewoon niet. We hebben de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in de participatiemaatschappij. We vroegen het UWV: ‘Wie hebben jullie op de radar die geschikt zou zijn voor werken in een bakkerij of zoetwarenbedrijf? Dit resulteert nu in een zevenstappenplan om iemand van de bank naar werk te krijgen. Het is met vallen en opstaan, maar we boeken de eerste resultaten.”
Wagenaar besluit: “We moeten niet meer in hokjes denken, maar ketenbreed. Ook de ondernemers moeten de spiegel naar zichzelf toedraaien. Wijs niet alleen naar het onderwijs, maar maak dat contact, organiseer jezelf in de regio!”
Beluister hier de hele aflevering:
Tekst: Clara Bloemhof | Foto: Bakkerswereld