Algemeen 11 april 2024

Duurzaam, gezond en sociaal ondernemen bieden kansen

“Een bijzondere locatie voor een bijzondere middag”, zo opent projectleider Hilco Wagenaar het event Groen & Goed, dat op 4 april bij Dokwurk in Dokkum plaatsvond. “Dokwurk-directeur Jan Knol vertelde mij: ‘het woord ‘nee’ kennen we hier niet.’ Dat past heel goed bij het Bakery Sweets Center”, aldus Wagenaar.

Tijdens het event geven vier inspirerende sprekers hun visie op het thema ‘Groen & Goed’. Jan Knol, directeur van Dokwurk, bijt het spits af. “Wij zijn een sociaal ontwikkelbedrijf en richten ons op het verpakken van allerlei verschillende producten. Daarbij bieden we een fijne omgeving waarin we mensen een steuntje In de rug geven”, legt hij uit. “We geven hen een werkplek waarin ze zich thuis voelen. Een dok, een veilige haven. Een baken waarop ze kunnen vertrouwen.”

Het event trekt een breed gezelschap van mensen uit het bedrijfsleven, het onderwijs, de gemeente en de leden van het Bakery Sweets Center.

Step by step

Het motto van Jan is ‘Step by step’. “Een bedrijf bouw je niet in één keer; dat doe je stapje voor stapje. Dat geldt ook voor onze medewerkers, die iedere keer een stapje extra zetten. Met elkaar helpen wij onze klanten om voorop te blijven lopen.” Hij hoopt dat steeds meer ondernemers gebruik maken van medewerkers van een sociaal ontwikkelbedrijf. “Onze medewerkers kunnen ontzettend veel. Alleen hebben ze soms wat extra begeleiding nodig. Daar kunnen wij voor zorgen.”

Sommige medewerkers van Dokwurk worden gedetacheerd bij externe bedrijven, anderen werken in het eigen gebouw. “We hebben veel geïnvesteerd in digitalisering en nieuwe machines en werken met virtual reality en artificial intelligence. Daardoor kunnen we in onze verpakkingsoplossingen verder gaan dan andere bedrijven. Op dat gebied kunnen we ons echt onderscheiden”, aldus de directeur.

Sociaal ondernemen biedt kansen

Sociaal ondernemen biedt volgens hem heel veel kansen. “Krapte op de arbeidsmarkt blijft. Dat maakt het inzetten van arbeidskrachten met een achterstand tot de arbeidsmarkt belangrijker dan ooit. Bij ons werken allerlei verschillende mensen, zoals de nieuwe Nederlandse inburgeraars en mensen die vanuit de Participatiewet bij ons terechtkomen. Zij kunnen van grote waarde zijn voor je bedrijf.”

Samenwerking

Sinds 2021 is Dokwurk aangesloten bij het Bakery Sweets Center. “Wij geloven in de kracht van het geheel en in het verbinden met de regio”, vertelt Knol. “Hiervoor zoeken we samenwerking met partijen, zoals het Bakery Sweets Center. We vinden het fijn om van elkaar te leren en om bij te dragen aan de ontwikkelingen. Daar kunnen wij met elkaar een rol in spelen.”

Inmiddels maken diverse Bakery Sweets Center-leden gebruik van de diensten van Dokwurk, zoals bijvoorbeeld Helwa en Hellema. Productontwikkelaar Nanne Pieter van der Kooi van Helwa Wafelbakkerij licht toe: “Doordat wij gebruik mogen maken van de machines van Dokwurk kunnen we veel breder inspelen op de wensen vanuit de markt en producten leveren die daarop aansluiten.”

Bij Hellema wordt niet alleen gebruik gemaakt van de diensten in Dokkum, maar zijn er ook intern een aantal mensen van Dokwurk aan het werk. “Dat is echt superleuk”, vertelt Frank Wildschut, productmanager bij Hellema. “Ze integreren hartstikke goed en zijn heel enthousiast. We vinden het heel fijn om voor afwijkende verpakkingen gebruik te kunnen maken van de diensten van Dokwurk. In onze fabriek hebben we veel gestandaardiseerd. Wat wij niet kunnen verpakken, gebeurt in Dokkum. Ik raad iedereen aan om ons voorbeeld te volgen.”

Voorafgaand aan het event was er een rondleiding door het pand van Dokwurk.

Broodpasta

De tweede spreker is Koos Oosterhaven, manager van ‘proeffabriek’ FACT van Hogeschool Van Hall Larenstein en secretaris van Bakery Sweets Center.“Er is minder instroom vanuit het onderwijs en tegelijkertijd is er sprake van een toenemende spanning op de arbeidsmarkt”, vertelt Koos. ”Artificial Intelligence zal een grotere rol spelen in de toekomst, maar de technische innovatie heeft laten zien dat de hoeveelheid benodigde medewerkers niet afneemt. Alleen worden van hen andere vaardigheden verwacht. Dat zorgt voor uitdagingen op het gebied van opleidingen.”

Koos Oosterhaven geeft een toelichting op het Katapult-project waarin een pilot- en demolijn voor broodpasta wordt gerealiseerd.

Nieuwe opleidingsvormen

De overheid ziet vooral kansen in het ontstaan van nieuwe opleidingsvormen, vervolgt hij. “Hierbij staat de samenwerking tussen scholen en het bedrijfsleven centraal staat. Werken, innoveren en leren is het uitgangspunt. Het gaat om trajecten waarbij studenten samen met het bedrijfsleven aan de slag gaan om vraagstukken op te lossen.”

Hiervoor wordt per provincie subsidie beschikbaar gesteld. In Friesland is het Katapult-project Groene Transitie, Water, Chemie en Food van start gegaan. “Een belangrijk thema binnen Bakery Sweets Center is opleidingen. Daarom waren wij direct spot-on”, blikt Koos terug.

Proef- en demolijn

Het plan is om met bedrijven en de scholen een proef- en demolijn te bouwen waarop retourbrood tot broodpasta wordt omgezet. Zo kan de productie van de broodpasta verder worden opgeschaald. Daarnaast wordt onderzocht of naast witbrood ook andere retourstromen mogelijk zijn, zoals meergranenbroden en pistoletjes. De productie van de broodpasta vindt nu nog plaats in het Food Application Centre for Technology (FACT) van Van Hall Larenstein, maar het doel is om deze in de toekomst bij de bakkerijen zelf plaats te laten vinden. “Het is onze ultieme droom dat iedere bakker zijn eigen retourstroom verwerkt tot een suikervervanger, die in verschillende producten toegepast kan worden.”

Studenten vertellen over hun ervaringen rond het maken van broodpasta.

Meerdere doelen

Met de lijn worden meerdere doelen nagestreefd. Oosterhaven: “Ten eerste is broodpasta een circulaire oplossing voor retourbrood: per jaar is er in Nederland 150.000 ton niet verkochte broodproducten, die nu als veevoer worden afgezet. Daarnaast kan de lijn dienst doen om studenten, zijinstromers en werknemers op te leiden voor dit nieuwe proces, maar ook voor receptuuraanpassingen. En in de derde plaats wordt gewerkt aan moderne baktechnieken die minder energie vergen.”

Koos hoopt van harte op de steun vanuit het bedrijfsleven, en dus ook van BSC-leden. “We vragen hen om hun infrastructuur beschikbaar te stellen voor het opleiden van mensen en om mee te denken over wat nodig is op het gebied van priorisering.”

Circulaire bonbons

Jan Douwe Gerbranda van Bakkerij Van der Kloet verkoopt circulaire bonbons waarin broodpasta is verwerkt. Desgevraagd vertelt hij dat de bonbons heel populair zijn. “Klanten komen er echt voor terug. Momenteel zijn we aan het kijken of we ook andere reststromen kunnen verwerken, zoals oranjekoek.”

Cycle-Up

Daarna zijn Mayte Leinenga en Silvan van der Kamp van Cycle-Up aan de beurt om hun verhaal te vertellen. Onlangs hebben zij hun Cyclye-Up Hub geopend aan de Zwettestraat in Leeuwardern. “Dit is een verzamelgebouw van bedrijven die nieuwe, duurzame producten maken van reststromen. En dat doen ze op een sociale manier met behulp van onze sociale Workforce”, legt Mayte uit. “In het gebouw kunnen bedrijven zich zowel vestigen voor hun productie als voor kantoorwerk. Daarnaast kunnen bij ons bijvoorbeeld lezingen worden gehouden. Het grote voordeel is dat je met andere ondernemers samenwerkt en samen oplossingen bedenkt.”

Mayte Leinenga en Silvan van der Kamp van Cycle-Up.

Cycle-Up ziet kansen waar andere afval zien, vervolgt Mayte. “Als een soort moderne schillenboer zijn we gestart met het ophalen van glazen wijnflessen uit de horeca. Deze flessen worden door het bedrijf Pottle verwerkt tot allerlei andere producten, zoals drinkglazen.” Inmiddels komen er steeds meer stromen bij. “Zo zamelen we koffiedik voor Fryslân Fungies, die hier oesterzwammen op kweekt. Het leuke is dat de producten weer teruggaan naar het bedrijf waar we de betreffende reststroom hebben opgehaald.”

Cycle-Up wordt ook betrokken bij het retourbroodproject. “We hebben alle expertise op het gebied van reststromen in huis met onder meer de juiste kennis over de logistiek en kwaliteitscontrole. Door onze Workforce beschikken we over voldoende handjes die ons daarbij kunnen helpen.”

Cycle-Up gaat een rol spelen bij het inzamelen van retourbrood.

Over deze Workforce zegt Silvan het volgende: “Het is enorm zonde als je thuis zit en geen kans krijgt. Ongebruikt arbeidspotentieel is ook een vorm van verspilling. Daarom hebben wij onze Social Workforce opgericht. Dit is een groep mensen met unieke talenten die bij ons de kans krijgen om zich te ontwikkelen. Dat doen we met betekenisvolle werkplekken. Onze Workforce ondersteunt de bedrijven in onze Hub. Daarnaast kunnen ook andere ondernemers van hun diensten gebruik maken”, aldus Silvan, die van harte van harte hoopt dat sociaal ondernemerschap in de toekomst een must wordt.

Bloeizone Bakkeveen

De laatste spreker is Jon Brouwers, apotheekhoudende huisarts in Bakkeveen. “Gezondheid is een thema waar ik mij iedere dag mee bezig houd. Ik wil voor mijn patiënten heel graag omgeving creëren waarin ze gezond oud te kunnen worden”, zo begint ze haar verhaal. Sinds 2018 is Jon lifestyle-arts. “Als arts wil ik ziekte zoveel mogelijk voorkomen. Ik merkte dat mensen voor allerlei ziektes, zoals een hoog cholesterolgehalte en een hoge bloeddruk, medicijnen krijgen, maar hier eigenlijk helemaal niet beter van werden. Deze mensen wil ik graag op een andere manier helpen: door hen fitter te maken.”

Huisarts Jon Brouwers geeft een toelichting over Bloeizone Bakkeveen.

Dat is in haar ogen heel belangrijk. “52% van de Nederlanders heeft overgewicht. De verwachting is dat dit percentage rond 2040 gestegen is tot 65%. De gevolgen zijn groot: suikerziekte, hart- en vaatziekten, depressiviteitsklachten, kanker, slecht slapen en problemen met lever en longen. Dat baart mij ontzettend veel zorgen. Van alle consulten in mijn spreekkamer is 70 tot 80% gerealiseerd aan leefstijl.”

Bewerkt voedsel

Daarbij speelt (ultra)bewerkte voeding een grote rol. “70% van de producten die we eten is (ultra)bewerkt. Ultra bewerkt voedsel is heel slecht voor ons. Het zorgt ervoor dat wij minder snel verzadigd zijn met risico op overeten. Ook vormt dit voedsel een snelle beloning dat ons slechts kort een gelukzalig gevoel geeft. Je hebt snel weer honger. Het zijn lege calorieën met weinig vezels en impulscontrole. Bedrijven blijven hier maar op inspelen, omdat ze geld boven gezondheid stellen.”

Om tot een goed resultaat te komen, heeft Jon eerst de ‘blue zones’ onderzocht. “Dat zijn gebieden met veel honderd-plussers en waar inwoners nog op hoge leeftijd participeren in de samenleving. Voeding en beweging blijken daarbij heel belangrijk te zijn.” Vervolgens heeft de huisarts samen met de inwoners van Bakkerveen het programma Bloeizone Bakkeveen uitgewerkt. “Daarbij zijn vele, mooie projecten gerealiseerd, zoals gezamenlijke natuurwandelingen, een dorpstuin (h)eerlijk eten, dansavonden, eet je gezond, huiskamerdiners en fittesten. In het dorp zijn de inwoners echt veel meer na gaan denken over hun gezondheid.”

Duidelijke resultaten

Al heel snel was er een heel duidelijk resultaat te zien. “Door de aanpassingen in hun leefstijl zien we enorme veranderingen. Mensen met een hoge bloeddruk heb ik in drie weken van hun probleem afgeholpen. Mijn patiënten hebben minder stress, slapen beter. Daarnaast zorgen we voor bewustwording en onderlinge verbinding.” Inmiddels heeft de Bloeizone navolging gekregen en op vele andere plaatsen. “Er is ook interesse van bijvoorbeeld ziekenhuizen en het bedrijfsleven om medewerkers gezonder te maken.”

Jon hoopt dat ook de BSC-leden hun steentje bijdragen aan een gezonde toekomst. “Ontwikkel projecten vanuit de behoefte van de consument”, adviseert ze. “Zo kunnen we samen op weg naar de Bloeizone ‘Bakker’veen. En natuurlijk mogen we allemaal blijven genieten van een gebakje of een stukje suikerbrood. Een goede balans is 80/20: 80% gezonde, vezelrijke voeding en 20% producten om echt even van te genieten. Zo passen banket en zoetwaren prima in een gezonde leefstijl. Ik wil heel graag dit podium benutten om bewustwording gezamenlijk onder de aandacht te brengen. Laten we gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen om de leefstijl van consumenten door middel van gezonde(re) voeding verder te verbeteren.”

Aftermovie

Ándries van der Werf filmde het event en maakte deze prachtige aftermovie.

Het volgende BSC-event vindt plaats op 20 juni met als thema AI.

Tekst: Wendy Noordzij
Foto’s:  Andries van der Werf

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Volg ons op Facebook, Instagram en LinkedIn